Materi Bahasa Sunda Kelas 6 semester 1

Di handap ieu mangrupikeun ringkesan materi basa Sunda pikeun kelas 6 Kurikulum Merdeka, ngawengku pamahaman sareng panulisan téks narasi, téks déskripsi, ogé pamekaran akhlak mulia.

1. Pamahaman sareng Panulisan Téks Narasi

Dina materi ieu, siswa diajar kumaha cara nulis sareng ngartos téks narasi. Téks narasi nyaéta tulisan anu nyaritakeun kajadian sacara kronologis (runtuyan waktu), ti mimiti nepi ka ahir. Intina nyaéta nyaritakeun carita.

• Téma: Tokoh sareng Penemu (Tokoh jeung Panemu)

• Tujuan: Méré informasi ngeunaan kahirupan, perjuangan, jeung hasil panemuan ti hiji tokoh.

• Struktur Teks Narasi:

  • Orientasi: Bubuka carita anu ngawanohkeun tokoh, latar tempat, jeung waktu.

  • Komplikasi: Bagian anu ngajelaskeun masalah anu kaalaman ku tokoh.

  • Resolusi: Bagian anu ngajelaskeun kumaha tokoh ngaréngsékeun masalahna.

  • Koda (pilihan): Panutup atawa kacindekan carita, anu kadang-kadang ngandung pesen moral.

• Conto Panulisan:

  • "Kisah Perjuangan Radén Ajeng Kartini"

  • "Biografi B.J. Habibie, Bapak Téknologi Indonésia"

2. Pamahaman sareng Panulisan Téks Déskripsi

Téks déskripsi nyaéta tulisan anu ngagambarkeun hiji hal, saperti objek, tempat, atawa kaayaan, sacara rinci nepi ka pamiarsa tiasa ngabayangkeunana sacara jelas.

• Téma: Pangaruh Globalisasi (Pangaruh Globalisasi)

• Tujuan: Ngajelaskeun sacara jéntré kumaha globalisasi mangaruhan kahirupan urang, boh dina kahirupan sapopoé, budaya, atawa téknologi.

• Bagian Teks Déskripsi:

  • Identifikasi: Nangtukeun objek anu didéskripsikeun sacara umum.

  • Déskripsi Bagian: Ngajelaskeun rinci unggal bagian tina objek éta.

  • Kacindekan: Kacindekan tina déskripsi anu geus dijéntrékeun.

• Conto Panulisan:

  • "Handphone: Alat Komunikasi Canggih" (Ngajelaskeun kumaha handphone parantos ngarobah komunikasi urang).

  • "Perkembangan Media Sosial" (Ngagambarkeun kumaha media sosial mangaruhan interaksi sosial).

3. Pangwangunan Akhlak Mulia sareng Kamampuh Berbahasa Sunda

Dina materi ieu, siswa diajak pikeun ngamekarkeun akhlak mulia liwat pamahaman eusi téks. Contona, nalika maca téks biografi tokoh, siswa diajak pikeun nyonto sipat-sipat alus ti éta tokoh, saperti sumanget, jujur, jeung tanggung jawab.

Salian ti éta, siswa ogé diajar ngagunakeun basa Sunda anu luyu jeung tujuan sarta konteks komunikasi anu béda, liwat téks multimodal. Téks multimodal nyaéta téks anu ngagabungkeun sababaraha cara komunikasi, saperti téks tinulis, gambar, sora, jeung video.

• Tujuan sareng Konteks:

  • Téks Lisan: Ngawanohkeun diri sorangan, ngobrolkeun hobi, atanapi nepikeun informasi sacara lisan.

  • Téks Tulisan: Nulis surat pribadi ka babaturan, nulis carita pondok, atanapi ngadamel slogan.

  • Téks Multimodal: Ngadamel presentasi maké gambar, ngadamel video pondok pikeun ngajelaskeun hiji hal, atanapi ngagunakeun komik pikeun nyaritakeun carita.

Ku cara ieu, siswa henteu ngan ukur diajar teori basa Sunda, tapi ogé bisa ngagunakeunana dina kahirupan sapopoé pikeun tujuan jeung kaayaan anu rupa-rupa.

Wah, saé pisan! Urang badé ngagali langkung jero ngeunaan téks multimodal.

Téks multimodal teh nyaeta tulisan anu henteu ngan ukur ngagunakeun basa (tulisan/lisan), tapi ogé ngagabungkeun unsur-unsur visual sapertos gambar, ikon, grafik, atanapi video.

Téks narasi nyaéta hiji wangun karangan anu nyaritakeun kajadian sacara kronologis (runtuyan waktu). Intina, téks narasi mah nyaritakeun hiji carita anu ngagaduhan palaku, latar tempat, latar waktu, sareng galur (alur) carita.

Hayu urang tingali conto téks narasi anu pondok ngeunaan hiji tokoh. Ieu téks téh nyaritakeun kumaha perjuangan hiji budak anu sumanget diajar.

Judul: Risa jeung Cita-citana

Risa téh budak anu rajin pisan sakola. Saban poé, manéhna indit ka sakola leumpang, sanajan jarak imahna jauh. Sanajan bapakna ngan ukur patani biasa, Risa boga cita-cita luhur, nyaéta hayang jadi dokter. Manéhna yakin, ku cara rajin diajar, cita-citana pasti bakal kahontal.

Hiji poé, Risa miluan pasanggiri élmu pengetahuan di tingkat kacamatan. Saacanna, manéhna getol pisan diajar, ti peuting nepi ka subuh. Risa teu paduli kana capé, anu penting mah manéhna bisa ngahontal hasil anu panghadéna. Nyaéta dina poé pasanggiri, Risa ngarasa deg-degan pisan, tapi manéhna tetep yakin yén sakabéh usahana moal sulaya.

Pas wanci panungtung, panitia ngumumkeun yén Risa meunang juara kahiji. Risa bungah kacida, manéhna ngan ukur bisa ngucapkeun syukur ka Gusti. Hadiah anu dimeunangkeun ku Risa dijadikeun bekel pikeun ngalanjutkeun sakola ka tingkat anu leuwih luhur.

Tina carita Risa, urang bisa nyokot palajaran yén sanajan kahirupan pinuh ku halangan, tapi lamun urang boga niat jeung sumanget anu kuat, cita-cita urang pasti bakal kahontal.

Téks déskripsi nyaeta karangan anu ngajelaskeun hiji hal (saperti objék, tempat, atawa kaayaan) sacara rinci. Tujuanna nyaeta sangkan nu maca tiasa ngabayangkeun atanapi ngarasa sapertos ningali atanapi ngalaman langsung hal anu didéskripsikeun. Ciri utamana nyaeta ngagunakeun kecap-kecap sifat sareng panca indera (paningal, pangrasa, pangdéngé, jsb.).

Hayu urang tingali conto teks déskripsi ngeunaan pangaruh globalisasi dina kahirupan sapopoé. Urang bakal ngadéskripsikeun kumaha handphone parantos ngarobah cara urang komunikasi.

Judul: Handphone: Jendela Dunia Dina Pengeupeul Leungeun

Jaman ayeuna, handphone téh sanés barang méwah deui, tapi parantos janten kabutuhan. Ieu alat leutik, anu ukuranana pas pisan dina pangeupeul leungeun, parantos ngarobah dunya. Layarna anu caang jeung rupa-rupa ikon aplikasi ngagambarkeun dunya digital anu jembar. Aya ikon méssaging warna héjo, ikon média sosial biru, dugi ka ikon kaméra anu siap moto jeung ngarékam sagala kajadian.

Sora notifikasi anu khas, sapertos "ting!", parantos jadi bagian tina kahirupan urang. Nalika sora éta disada, urang geuwat-geuwat ningali kana layar, bilih aya pesen ti babaturan atanapi beja ti kulawarga. Méméh aya handphone, urang kedah nulis surat atanapi telepon ka wartel upami hoyong komunikasi jeung jalma anu jauh. Ayeuna mah, ku sababaraha klik wungkul, urang parantos tiasa ngobrol, ngintunkeun poto, bahkan ningali raray batur ngaliwatan video call sanaos jarakna jauh pisan.

Kecap 'dunia' ayeuna parantos aya dina leungeun urang. Urang tiasa ngaksés informasi naon waé, ti mimiti warta panganyarna, tutorial masak, dugi ka musik ti nagara deungeun. Handphone téh sanés ngan ukur alat komunikasi, tapi parantos janten jandela anu muka urang ka dunya global.

Conto Téks Multimodal: Poster Iklan Kagiatan Sakola

Hayu urang tingali conto téks multimodal anu sering urang pendakan, sapertos poster kagiatan di sakola. Poster ieu ngagabungkeun sababaraha unsur:

1. Teks (Basa Sunda):

• Judul: "MILANGKALAAH SAKOLA URANG: Festival Seni & Budaya"

• Katerangan: "Aya rupa-rupa kagiatan anu pikaresepeun: Pintonan Kesenian, Pameran Karya Siswa, Lomba Maca Sajak, sareng Bazar Makanan Tradisional."

• Waktu & Tempat: "Dinten: Saptu, 26 Oktober 2024. Tabuh: 09.00 - Rengse. Tempat: Lapang Sakola."

2. Gambar:

• Dina poster, aya gambar anu ngagambarkeun suasana kagiatan. Contona, gambar budak sakola anu keur nari jaipongan, gambar lukisan, atawa gambar sababaraha jajan tradisional.

• Aya ogé logo sakola sareng logo panitia.

3. Desain/Layout:

• Tata letak tulisan sareng gambar diatur rapih.

• Pilihan warna anu cerah ngajantenkeun poster katingali narik ati.

Fungsi Unggal Unsur

• Teks: Ngajelaskeun inpormasi sacara rinci (naon, iraha, dimana).

• Gambar: Ngabantos urang pikeun ngabayangkeun acara anu bakal diayakeun, ngahudang rasa panasaran, sarta ngajantenkeun poster langkung éndah.

• Gabungan (Multimodalitas): Gabungan antara téks sareng gambar ngajantenkeun pesen langkung gampil dipikahartos. Urang henteu ngan ukur maca, tapi ogé bisa langsung ngabayangkeun kagiatanana.

Ayeuna, hayu urang bahas sakedik ngeunaan kagiatan ieu. Kira-kira, naon baé akhlak mulia anu tiasa urang diajar tina kagiatan sapertos festival seni di sakola?

Link STS: 

https://docs.google.com/document/d/1ADS6HmCiOSEWBSrC2WOs_OejxnqnYnZ-3F6ZkM_xJuE/edit?usp=sharing